Tag Archives: the wind will carry us

cây cô đơn

đây là note viết tổng hợp hai note tôi đã viết gần đây vốn có nhiều điểm chung sau khi viết xong thì tôi đã xoá hai note có vẻ hơi lan man này rồi nhé. 

1. tôi nhớ mở đầu phim “the wind will carry us” đạo diễn Abbas Kiarostami đã để cho nhân vật nói gì đó về những cái cây cô đơn mọc trên ngọn đồi, đại khái là chúng rất đẹp. cảnh quay chỉ mất khoảng hai phút. và tôi có thể nói thêm gì đây về những cái cây cô đơn.

tôi đã xem qua vài bộ phim của Abbas Kiarostami. người ta gọi Trịnh là người ca thơ. người ta cũng ngợi ca K. Pautopxki là “nhà thơ bị đóng đinh trên cây thập giá của văn xuôi”. K.Pautopxki với những câu chuyện không có cốt truyện. và những bộ phim của Abbas Kiarostami cũng vậy. nó có thể khiến khán giả ngủ ngon giữa rạp, nhưng sau tất cả người ta nhận ra đó là nghệ thuật nguyên bản. và nếu có một biệt danh nào đó người ta cũng có thể gọi Abbas Kiarostami là “nhà thơ của nghệ thuật thứ 7″.

K. Pautopxki có những câu chuyện rất thơ, mà tôi rất thích như “tàu tốc hành Ximferopon” kể về một nhà thổ nhưỡng học, công việc bắt ông phải lên tàu tốc hành đi khắp nơi. và từ cửa sổ con tàu, ông “đã trông thấy một ngôi nhà gỗ ở cô đơn trên một cánh đồng cỏ khô bên bờ một cái khe”. có một vẻ đẹp gì đó thôi thúc ông phải ngoái nhìn lại ngôi nhà cô đơn ấy mỗi khi con tàu đi ngang qua trong nhiều năm liền. và ông mơ ước một ngày nào đó, rời bỏ con tàu “đến ở ngay ngôi nhà gỗ nhỏ bé với những cây cẩm quỳ giữa đồng cỏ, dưới những đám mây lười biếng, trong đại dương vô tận của lúa mì. tôi sẽ đi vào trong đời sống của những con người thuần phát…và có thể chỉ ở đây tôi mới tạo ra điều tốt đẹp nhất”

giữa ba con người tài hoa ấy có sự liên hệ nào không. và chắc là không. Trịnh có bài “để gió cuốn đi” thì Abbas Kiarostami cũng có phim “the wind will carry us” (gió sẽ mang chúng ta đi). chúng ta vẫn hay nghêu ngao rằng “sống trong đời sống cần có một tấm lòng. để làm gì em biết không. để gió cuốn đi. để gió cuốn đi”. mỗi người có những cách diễn đạt khác nhau nhưng hết thảy đều ca ngợi cuộc sống: “hãy yêu ngày tới dù quá mệt kiếp người. còn cuộc đời ta cứ vui.”

trong phim “the wind will carry us”, Abbas Kiarostami để cho nhân vật thoại những lời trữ tình trên cánh đồng nghệ thuật đầy gió:

“người ta bảo tôi là đời sống bên kia đẹp như nàng tiên thượng giới. nhưng tôi thì nói rằng chất rượu nho còn ngon hơn thế nữa. hãy yêu hiện tại và đừng nghe những lời hứa hão huyền. cho dù tiếng trống êm đềm đang từ xa vọng lại”.

2. năm 2020 với rất nhiều biến động, dịch bệnh và kể cả cái chết. có một vài sự kiện vào tháng 12 nhưng cuối cùng lại bị hủy bởi dịch covid. nó cũng ảnh hưởng phần nào tới kế hoạch của tôi. nhưng biết sao được. live concert “the veston” của Hà Anh Tuấn dự kiến diễn ra vào 26/12 tại Đà Lạt cũng bị hủy. Hà Anh Tuấn có chia sẻ rằng: âm nhạc của anh sẽ là âm nhạc của hạnh phúc. sau một ngày mệt mỏi, bạn hãy đặt mình lên chiếc giường và mở bản nhạc mà mình thích. bạn đã bao giờ làm thế chăng?

Hà Anh Tuấn đã hát những bài như “nếu như” hay “người tình mùa đông” trong “see sing share” ở một nơi mà anh nói rằng lãng mạn nhất Đà Lạt và tuyệt vời hơn là hát những bài về sự cô đơn dưới cây thông cô đơn.

“nếu như phải cách xa. chắc em đâu biết là. đêm buồn theo ánh trăng tàn”

khi tôi nghĩ mình sẽ nghỉ việc và trở về nhà. cảm giác hơi tiếc nuối khi xa rời một nơi nhộn nhịp, phồn hoa đô hội. nhưng tôi bắt đầu cảm thấy mình đã không bắt nhịp được với cuộc sống nơi đây. nhưng tất cả, có những vấn đề lớn hơn, kiểu như nhà cửa và tiền bạc. tôi có cảm giác, mình đã không còn đủ thời gian để xây một ngôi nhà ở sài gòn. tôi sẽ trở về nhà, kiếm một công việc, chăm sóc lại mảnh vườn và bắt đầu một cái gì đó mới mẻ. trở về với cánh đồng bao năm quên lãng.

cái thành phố đó có quá nhiều con đường và nhiều cơ hội. bạn sẽ không thể nào chơi trên một cây đàn piano mà không biết rõ nó có bao nhiêu phím. cái thành phố đó có tất cả mọi thứ trừ điểm kết thúc. tôi không nghĩ mình tìm ra một điểm kết thúc. nhưng đây không phải là lần đầu tiên tôi rời bỏ Sài Gòn. cũng như tôi từng rời bỏ Vũng Tàu sau 5 năm. sau bao nhiêu năm lang thang, hành trang mang theo cũng chẳng có gì. nhưng tôi sẽ trở về nhà, sau một ngày mệt mỏi, đặt mình lên chiếc giường và nghe một bản nhạc mà mình thích.

năm 2020 cũng không phải là một năm quá tệ. tôi cũng kịp xây lại ngôi nhà vốn đã cũ kỹ và dột nát. khi tôi trở về thì mọi thứ dường như đã hoàn thành. không phải là một ngôi nhà đắt tiền. nhưng tôi vẫn vui vì đó là thành quả sau những năm tháng lang thang nơi xứ người. tôi có thể tự tay trồng những bông hoa…

3. khi ấy, tôi nói rằng “anh sẽ tìm một công việc ở gần nhà, anh cảm thấy mình không đủ nguồn lực để tiếp tục ở sài gòn”. em thì bảo rằng “như thế cũng tiện”. và chúng ta không nhắn nhủ gì thêm kể từ đó. một trạng thái im lặng kéo dài. anh không biết đến khi nào em sẽ lại nhắn “hi, anh. dạo này thế nào rồi”. hoặc là không bao giờ.

vào giáng sinh ấy, tôi thấy người ta đăng một truyện ngắn của Nabokov, cũng với tựa đề là “giáng sinh” kể về nỗi đau của một người cha mất cậu con trai có sở thích sưu tầm những cánh bướm. đó cũng là sở thích của Nabokov. chính vì sở thích ấy mà những truyện ngắn của Nabokov có phần ma mị, nhiều màu sắc và bí ẩn. ông có một truyện ngắn được xem là bí ẩn và hay nhất thế giới “dấu hiệu và biểu hiện”. tôi nhớ ra là mình đã mua tập truyện ngắn “thanh âm” của Nabokov do Thiên Lương dịch. Nabokov vốn là người Nga lưu vong, thành thạo nhiều ngôn ngữ Anh, Nga, Pháp. Nabokov bảo rằng, ông nói bằng tiếng Anh, tim – tiếng Nga và nghe – tiếng Pháp. ông từng phàn nàn về những bản dịch truyện ngắn không truyền tải đúng những gì ông viết. về sau này Nabokov kiêm luôn vai trò dịch giả chính tác phẩm của ông. tôi không nghi ngờ về bản dịch của Thiên Lương nhưng văn Nabokov có lối diễn đạt riêng, ngắn gọn, súc tích và mang nhiều tầng ý nghĩa. điều đó làm khó những dịch giả. tôi đã không thể nào đọc hết cuốn “thanh âm”. 

và vào một ngày như hôm nay thì tôi có thể mở ra nếp gấp của hai năm trước và bắt đầu rằng “anh cảm thấy mình được gột rửa trong nỗi buồn kẻ khác, rạng rỡ bằng nước mắt kẻ khác. đó là cảm giác hạnh phúc…”

um. đúng thế đấy, hạt mưa vào đêm đông nào đó có thể khiến chúng ta dịu mình lại, vùi chăn vào giấc ngủ sâu. một cái cây đơn độc giữa cánh đồng mênh mông khiến chúng ta muốn khóc vì biết rằng mình không cô đơn. một bản nhạc buồn bã phát trên chiếc radio cũ kỹ, lại là bản nhạc hay nhất mà chúng ta muốn nghe lại.

tôi đã loay hoay về truyện ngắn “thanh âm” ấy. cho đến khi nghĩ rằng nhà văn đã nói gì đó về sự im lặng. thì Mozart cũng từng bảo rằng: lặng cũng là âm nhạc. thật khó tưởng tượng nếu như âm nhạc không có những khoảng lặng.

“anh ngắt lời em bằng sự im lặng của mình.

vệt nắng trượt từ váy em xuống cát: do em dịch người đi.

anh có thể nói gì với em?

tự do?

ngục tù?

không đủ yêu em?”

tôi không đủ yêu em.

4. tôi vốn dĩ cũng từng có ý định nghiêm túc với âm nhạc. đùa thôi. tôi đã nghiên cứu qua nhạc lý, và mơ ước có một cây đàn guitar. thật kỳ lạ là cây đàn guitar tôi luyện đầu tiên chỉ có 5 dây. đó là cây đàn của gã hàng xóm, gã giờ đã bỏ vợ chạy theo nhân tình. còn sự nghiệp luyện đàn của tôi cũng bỏ sông, bỏ chợ. tôi không đánh được bản nào cả. nhưng tôi cũng cố vớt vác lại ít nhiều bằng việc mua cây đàn guitar đầu tiên trong đời. nhưng rồi, sau tất cả, tôi vẫn để nó vào trong góc. đợt vừa rồi, khi rời bỏ sài gòn tôi nghĩ mình nên bỏ lại cây đàn. nhưng bằng cách nào đó, tôi vẫn đóng gói nó lại và mang ra cửa hàng shipper để vận chuyển về quê. tôi đóng gói rất sơ sài, người nhận vận chuyển còn bảo, tôi phải ký cam kết hãng sẽ không chịu trách nhiệm khi hàng đổ, vỡ. và cây đàn không hề hấn gì, yên nằm trong góc, như bằng chứng cho tính gàn dỡ của tôi. có thể suốt đời, tôi sẽ không đánh được bản nhạc nào.

tôi từng đọc một truyện ngắn thế này: về một chàng trai sống trong chung cư, thỉnh thoảng chàng trai nghe được tiếng đàn piano phát ra từ tầng dưới bài “the man i love” của Gershwin. chàng trai đem lòng yêu cô gái chơi đàn, những buổi tối chờ đợi để được nghe tiếng đàn réo rắt, vui tươi, tưới mát tâm hồn sầu úa. rồi một ngày, chàng trai quyết tâm gõ cửa để làm quen với cô gái. nhưng người bước ra lại là một chàng trai. giây phút đó, có lẽ chàng hiểu rằng, mình đã yêu tiếng đàn, chứ không phải người chơi đàn. như lời của Phạm Duy rằng: “người ôi ! tôi thường hay muốn biết. với tình hoa thắm thiết. yêu tôi hay yêu đàn?”

5. à, mà tôi nghĩ Nabokov có thể là một nhà thơ. bạn có nghĩ, những câu văn như thế này được viết ra bởi một nhà thơ?

“Các thế kỷ sẽ trôi qua,

– học sinh sẽ chán ngấy

lịch sử những chấn động của chúng ta,

– tất cả sẽ qua đi, tất cả sẽ qua đi,

song

hạnh phúc của tôi,

bạn yêu ơi,

hạnh phúc của tôi sẽ còn mãi,

– trong ánh đèn đường ẩm ướt,

trong chỗ ngoặt cẩn thận của cái cầu thang đá dốc xuống con kênh nước đen,

trong nụ cười một đôi khiêu vũ,

trong mọi thứ

mà Chúa

hào phóng bao bọc

quanh sự cô đơn của con người.”

đôi khi tôi vẫn nghĩ không có gì đẹp bằng một cái cây cô đơn giữa cánh đồng. và trong lòng mỗi người đều có một cái cây cô đơn. đẹp và thơ mộng.