Facebook – đang đưa chúng ta về thời kỳ đồ đá?

viết chút thôi. vì ai cũng có thể nhận ra

1. thật ra, thì mình không hiểu gì cho lắm về luật pháp Mỹ, nhưng  Mỹ có một cái gọi là “điều trần”. “điều trần” là cách các nghị sĩ hay người lập pháp tìm hiểu thông tin, điều tra và hoạch định chính sách. một trong những cuộc điều trần nổi tiếng đó là “bê bối Watergate”

mọi chuyện bắt đầu từ một nhóm 5 người đàn ông bị bắt giữ vì đột nhập khách sạn Watergate – trụ sở của đảng Dân chủ vào ngày 17/6/1972 để cài đặt thiết bị nghe lén. vụ đột nhập diễn ra 5 tháng trước khi bầu cử Mỹ. tuy nhiên, những lùm xùm của vụ Watergate không ngăn cản tổng thống Richard Nixon đắc cử nhiệm kỳ hai ngày 7/11/1972. nhưng nó không dừng lại, người ta tìm thấy mối liên hệ giữa 5 người đàn ông bị bắt với những nhân vật cấp cao trong Nhà Trắng thuộc đảng Cộng hòa. và ngày 9/8/1974 Richard Nixon buộc phải từ chức giữa nhiệm kỳ.

Richard Nixon là vị tổng thống có vị trí đặc biệt trong chiến tranh Việt Nam, nhiệm kỳ của ông bắt đầu từ 1969-1974 là giai đoạn tàn khốc nhất của cuộc chiến. khi cuộc bầu cử đang cận kề, Nixon đã cho phép máy bay B52 ném bom miền Bắc, và khi kết quả bầu cử đã rõ ràng với phần thắng, Nixon đã ra lệnh B52 ném bom tàn khắc miền Bắc từ ngày 18-29/12/1972 với ý định đưa Hà Nội trở về “thời kỳ đồ đá”

2. cuộc bầu cử tổng thống Mỹ 2020 cũng được miêu tả là khá lôi thôi, với nhiều cáo buộc gian lận. Donal Trump đang tiến hành cuộc chiến tranh thương mại dang dỡ với Trung Quốc, và dĩ nhiên là ông chưa muốn dừng lại. có thể Trump sẽ chơi đòn tất tay với Trung Quốc trước khi rời Nhà Trắng.

trước và sau cuộc bầu cử, các lãnh đạo của Facebook và Twitter, Google, Apple đều bị điều trần. những hãng công nghệ có yếu tố tác động đến cuộc bầu cử, nhưng nó có thể là hoạt động bình thường của cơ quan lập pháp Mỹ. vậy họ tập trung điều gì ở một mạng xã hội như facebook.

từ châu Âu hay đến Mỹ, điều họ bận tâm đầu tiên là kiểm soát dữ liệu và quyền riêng tư của người dùng. facebook hay google âm thầm theo dõi và thu thập thông tin của chúng ta, họ biết chúng ta đang nghĩ gì qua những thuật toán. sự riêng tư, tự do trên môi trường mạng xã hội đang bị vi phạm. châu Âu và Mỹ, dĩ nhiên không muốn sống trong môi trường kiểm soát như thời Hitler, hay chế độ cộng sản Trung Quốc. facebook, google đang nắm trong tay những lợi thế kinh doanh quá lớn mà khó doanh nghiệp nào có được. họ có xu hướng độc quyền và phá hoại môi trường kinh doanh tự do, những doanh nghiệp nhỏ khó phát triển được nếu xa rời nền tảng của họ.

trước hết, châu Âu hay Mỹ, họ hiểu rõ giá trị của tự do sẽ mang lại sự phồn vinh cho xã hội. và họ sẽ luôn hành động vì điều này. bắt nguồn từ học thuyết của Adam Smith về “bàn tay vô hình” và cuốn sách “bàn về tài sản của một quốc gia” cung cấp một trong những cơ sở hợp lý nổi tiếng nhất của thương mại tự do, chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa tự do: “Sự giàu có của mỗi quốc gia đạt được không phải do những quy định chặt chẽ của nhà nước, mà do bởi tự do kinh doanh”. sự giàu có này được chứng minh bởi nước Mỹ, bởi những mô hình tự do như Hong Kong. và sự tự do của Hong Kong đang làm nước Mỹ suy nghĩ.

điều mà các nghị sĩ Mỹ mong muốn: hãy tách facebook hay google thành những doanh nghiệp nhỏ hơn và cần có quy định rõ ràng hơn trong việc thu thập, kiểm soát dữ liệu người dùng. nhưng đổi lại điều này, Mark Zuckerberg biện minh cho rằng, Trung Quốc đang sử dụng AI để phát triển chương trình nhận diện khuôn mặt, bên cạnh những tiện ích mà nó mang lại, xã hội Trung Quốc sẽ nằm trong sự kiểm soát gắt gao, bạn sẽ khó mà thoát được từ những dấu vết môi trường mạng xã hội đến camera an ninh được lắp đặt khắp các hang cùng ngõ hiểm. và nếu còn chậm chân, Mỹ sẽ bị Trung Quốc vượt qua. tất nhiên là nhiều bang ở nước Mỹ đã có lệnh cấm sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt bởi nó vi phạm sự tự do.

các nhà lập pháp Mỹ dường như không thể cấm các hãng công nghệ như facebook, google thu thập dữ liệu người dùng. sự tự do của cá nhân và của cả nền kinh tế đang đặt ra một dấu hỏi lớn?

điều mà nước Mỹ đặt lên trên hết, sự tự do.

3. song song với sự tự do của cá nhân, của nền kinh tế, kế tiếp đó là sự tự do ngôn luận.

tự do ngôn luận, theo định nghĩa của wikipedia: “tự do ngôn luận là nguyên tắc củng cố cho quyền; tự do của cá nhân hoặc cộng đồng trong việc biểu đạt quan điểm của họ mà khôngt bị trả đũa, kiểm duyệt hoặc xử phạt.

Điều 19 trong ICCPR sau đó cải thiện điều này thông qua chỉ ra rằng việc thực hiện các quyền này mang theo “nhiệm vụ và trách nhiệm đặc biệt” và “theo đó phải tuân theo các hạn chế nhất định” khi cần thiết “để tôn trọng quyền hoặc danh dự của những người khác” hoặc “để bảo vệ an ninh quốc gia hoặc trật tự công cộng, hoặc sức khỏe hay đạo đức cộng đồng”.

Do đó, quyền tự do ngôn luận và biểu đạt có thể không được công nhận là quyền tuyệt đối và những hạn chế chung về tự do ngôn luận liên quan đến hành động phỉ báng, vu khống, sự tục tĩu, khiêu dâm, xúi giục, kích động, ngôn từ gây hấn, thông tin bí mật, vi phạm bản quyền, bí mật thương mại, nhãn dán thực phẩm, thỏa thuận bảo mật thông tin, quyền riêng tư, quyền được lãng quên, an ninh công cộng, và khai man.

dựa theo những định nghĩa trên, facebook thật sự đang đưa chúng ta trở về thời kỳ đồ đá. ở đó, bạn có thể chứng kiến một bầy người tối cổ khuân những hòn đá tảng ném vào một con voi cho đến chết và reo hò nhảy múa. trên facebook, bạn không có cơ chế nào để thực hiện một cuộc tranh luận để đảm bảo quyền tự do cơ bản ấy nếu có ý kiến trái chiều. ngoài những văng tục, phỉ báng và tin giả. và những cuộc tranh luận dỡ khóc, dỡ cười ấy với sự xuất hiện của “anh hùng bàn phím”.

“anh hùng bàn phím” có lẽ là một siêu anh hùng sản sinh ra trong thời đại facebook. bao gồm những gã thiếu kiến thức nhưng dư thừa hung hăng và nông nỗi.

4. sau những cuộc điều trần ở châu Âu và Mỹ dường như phương Tây đã bó tay với facebook. và cả facebook dường như cũng bó tay với chính mình.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.