trong rừng trúc xanh bạt ngàn

trong rừng trúc xanh bạt ngàn. không hiểu sao lại lang mang đến mộng giang hồ.

1. bắt đầu với một giải thưởng còn khá xa lạ có tên là “khát vọng Dế Mèn”. Dế Mèn phiêu lưu ký là một cuốn sách nhỏ và mình đã đọc vào năm lớp 7 hay lớp 8 gì đó. nói thật, mình cũng không nhớ hết chi tiết truyện. hồi đó, mình rất thích bởi giọng văn hóm hỉnh và mang màu sắc mới lạ. thoát khỏi cái lồng làm trò chơi của bọn con trẻ, Dế Mèn mang trong mình mơ ước về một chuyến đi xa, xây dựng thế giới đại đồng, muôn loài kết làm anh em, bằng hữu. Dế Mèn có lẽ là gã giang hồ đầu tiên trong tôi.

2. nếu có một một tượng đài trong dòng phim võ hiệp mà người ta không tiếc lời ngợi ca thì đó là “Ngọa hổ tàng long”. bởi vì nó mang trong mình “mộng giang hồ”. Lý Mộ Bạch trong lúc luyện công đã đến một nơi thời gian và không gian còn hiện hữu, một nơi bị bao quanh bởi nỗi buồn vô tận. chính vì đó, Lý Mộ Bạch muốn rời bỏ khỏi những ân oán và hận thù của giới giang hồ để trở về với tình yêu. trong khi đó, Ngọc Kiều Long là cô gái con nhà quyền quý luôn mơ ước đến thế giới tự do, tự tại của giới giang hồ. đến cuối cùng, đạo diễn Lý An cho cô trở thành một linh hồn tự do, phiêu bồng lãng đãng giữa trời mây núi Võ Đang.

“Ngọa hổ tàng long” trở thành niềm cảm hứng cho rất nhiều bộ phim võ thuật sau này. những nhân vật bay bay. cảnh đánh nhau trong rừng trúc xanh bạt ngàn và kể cả “mộng giang hồ” về một thế giới tự do, tự tại. 

trong phim võ hiệp Kim Dung, mình thích nhất là “Tiếu ngạo giang hồ”. bộ phim tách hẳn khỏi những guồng quay lịch sử như Anh hùng xạ điêu hay Thần điêu đại hiệp, mà luận bàn đến những chính tà, thiện ác, quân tử, tiểu nhân. và hơn hết là khúc phổ “Tiếu ngạo giang hồ” được tạo nên bởi một người danh môn chính phái và một kẻ ma giáo. khúc nhạc phổ là tiếng đàn ngợi ca cuộc sống tự do, tự tại, tri kỷ, bằng hữu. và những cảnh đánh nhau trong rừng trúc xanh bạt ngàn mang màu sắc võ hiệp.

Nhậm Doanh Doanh trong lúc rót rượu cho Lệnh Hồ Xung có đọc hai câu thơ của Đỗ Phủ trong bài Mạn hứng: “mạc tư thân ngoại vô cùng sự, thả tận sinh tiền hữu bôi”. tạm dịch thơ là: “cái việc ngoài thân đừng nghĩ nữa. chén đời có hạn, cạn đi thôi”. chén đời có hạn, khi rơi vào thế giới vô hạn, Lý Mộ Bạch bảo rằng ” ta bị bao quanh bởi nỗi buồn vô tận” có thật thế chăng?

3. nhưng các nhà làm phim ngày càng xa rời khu rừng trúc xanh bạt ngàn mà xây dựng cung điện, thành quách nguy nga tráng lệ, những kỹ xảo hoành tráng, những cảnh đánh nhau siêu thực phù hợp với bọn con trẻ. lang man trong những ân oán, tình thù không lối thoát, đầy máu và tiền bạc. người xem không còn thấy được mơ ước giang hồ trong khu rừng trúc xanh bạt ngàn ấy. chứng kiến sự bất lực của những nhà làm phim, người ta đã ngán ngẩm mà ca thán rằng, thời đại giang hồ đã hết rồi. 

“Thần kiếm” một trong những tác phẩm hiếm hoi mà mình xem, bỏ qua những dòng review mang màu sắc thương mại, hay nguyên tác của phim hay như thế nào nhưng khi truyền tải lên màn ảnh rộng, đó là bộ phim thật sự rất tệ. tất cả những điểm mình kể ở trên đều có trong bộ phim, những cảnh đánh nhau mang màu sắc siêu thực. ngoại cảnh tráng lệ nhưng quá giả tạo. và cuối cùng là nhân vật lạc trong ân oán, tình trường đẫm máu. 

trong “Thần kiếm” người ta cũng cố tình nhắc đến mộng giang hồ nhưng đó cũng chỉ là những lời nói qua loa, chiếu lệ trên đầu môi. 

4. hai chữ “giang hồ” ở việt nam, theo thời gian cũng đã không còn giữ được ý nghĩa ban đầu mà người ta nghĩ nhiều đến bọn đầu trộm, đuôi cướp hay những kẻ nay đây mai đó, sống dưới tầng lớp đáy của xã hội. 

ở việt nam, người ta viết nhiều thứ, nhưng có một giọng văn đặc biệt mà người ta gọi là “gã giang hồ cầm bút”, giọng văn cộc lốc nhưng đầy ắp sự kiện. những câu chuyện mà Nguyễn Trí thu lượm được ở quán cà phê của “Năm lựu đạn” và cả cuộc đời Nguyễn Trí lênh đênh, làm đủ nghề để kiếm sống, từ đào vàng hay tìm trầm, đến đồ tể, xe ôm, bán hủ tiếu kể cả dạy anh văn…

có lẽ vì cuộc đời như vậy, Nguyễn Trí đã thổi hồn vào nhân vật, dùng vốn sống của mình để tạo nên một lớp giang hồ, những nhân vật tha hương mà bạn có thể tìm thấy ở bất cứ nơi đâu ở Đồng Nai, trong những khu công nghiệp, họ có thể làm công nhân, chạy xe ôm, bán hủ tiếu, làm thợ khóa, bán hàng rong, thợ hồ, xẻ gỗ… tất tần tật những kẻ dưới tầng lớp đáy của xã hội. 

đọc văn Nguyễn Trí, mình nghĩ đến A. Chekhov nhiều hơn, bởi vì nhân vật của ông là những nhân vật hành động, những bi kịch đến từ một phút nóng giận, trong những bữa rượu, những lúc thiếu tiền, những nhát chém chí mạng… Nguyễn Trí bày ra thực trạng của xã hội, nhưng ông không phán xét họ. bởi vì theo A. Chekhov, phán xét là công việc của độc giả. thật dễ dàng khi nói về đạo đức của một kẻ giết người nhưng một người cha như Nguyễn Trí đã từng đứng trước tòa xin giảm án cho kẻ giết con gái mình trong vụ án “người mẹ tuổi teen phạm tội giết người tại Đồng Nai”

ước mơ của “gã giang hồ cầm bút” ấy, có lẽ cũng như những người ở tầng lớp đáy của xã hội. một giấc mơ không phải có nhiều tiền, cũng không xanh bạt ngàn như cánh rừng trúc, nhưng có lẽ là no ấm. hoặc như một truyện ngắn mà Nguyễn Trí đã viết: 

“khi đã đủ thì như một nhà thơ đã viết: tâm hồn tôi đêm nay sẽ mỉm cười nụ cười phật tổ. vô lượng từ tâm. khi khói hương mờ tỏa đóa sen hồng. nếu em về làm gốc bồ đề giải thoát. bóng đổ dài đổ suốt phương đông (*)”

5. mấy hôm nay, mình cũng có nhiều thời gian rảnh nên xem khá khá video của “anh chàng chăn bò” Soytiet. cũng chỉ quanh quẩn mấy con bò, trời nắng, mấy cái răng gãy, và bọn trẻ con cùng nấu những món ăn dân dã như lá mì xào mỡ, mì tôm, gà nướng, xoài nộm… giữa núi rừng Vân Canh. nhưng lại khiến mình cảm thấy cuộc sống của anh chàng đó thật nhiều màu sắc. có lẽ chính vì nụ cười vô tư, cảm giác bình yên giữa màu xanh của núi rừng ấy mà người ta nán lại với “anh chàng chăn bò” lâu hơn.

hoặc họ cũng sẽ mơ, một giấc mơ màu xanh nào đó, qua đi những bộn bề, âu lo.

(*) thơ Nguyễn Quang Tấn


2 thoughts on “trong rừng trúc xanh bạt ngàn

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.